Het begint met “SUDAH”

95911022BUNG-KARNO-UTK-INDONESIAKU

T-Shirtjes met de beeltenis van Sukarno gaan vandaag de dag nog steeds als warme broodjes over de Indonesische toonbanken. De man die op 17 augustus 1945 de onafhankelijkheid van Indonesië uitriep is, en blijft, de nationale held van Indonesië. Liefkozend wordt hij Bung Karno genoemd. Bung Karno wordt vaak strijdbaar afgebeeld, de ene keer temidden van een enorme vuurzee, dan weer met gebalde vuisten, schreeuwend door een microfoon. De verering van Bung Karno is een serieuze aangelegenheid.

Mijn opa vond deze Bung Karno maar een flapdrol. Elke keer als deze eerste president van Indonesië op televisie kwam, begon mijn opa te sputteren. In zijn ogen was Sukarno de rebel waardoor hij zijn geboorteland, Nederlands-Indië, heeft moeten verlaten om in Nederland een nieuw leven op te bouwen. 15.000 Kilometer verderop.

Wellicht hoopte mijn opa dat na de capitulatie van Japan, op 15 augustus 1945, Nederland de boel snel weer op orde had in haar kolonie en dat alles weer normaal zou worden. Zoals voor de tweede wereldoorlog. Maar wat het begin van een nieuwe periode van bloei moest inluiden, betekende eigenlijk het einde van zijn leven in de kolonie. In de jaren die volgden, schreef mijn opa in zijn agenda op 15 augustus steevast: capitulatie Japan.

Twee dagen na de capitulatie van Japan riep Sukarno samen met Hatta de republiek Indonesië uit. 17 augustus is een leeg vakje in mijn opa’s agenda. Op deze dag wordt er in zijn huis niets herdacht.

Zo blijven de Indische gemeenschappen, jaarlijks op 15 augustus, de capitulatie van Japan herdenken. 17 Augustus blijft een dag voor Indonesiërs.

Op Youtube vind ik een filmpje waarin, toenmalig minister van buitenlandse zaken, Ben Bot erkent dat Nederland in de nasleep van de onafhankelijkheid van Indonesië aan de verkeerde kant van de geschiedenis stond. Het filmpje en de erkenning stammen uit 2005. De interviewster is kritisch op de minister en vind deze uitspraak weliswaar een goed gebaar, maar wil de vlag nog niet uitsteken.

Wat blijkt nu. Tot op de dag van vandaag heeft Nederland niet juridisch erkend dat Indonesië op 17 augustus 1945 onafhankelijk werd. Waarom? Om tegen beter weten in te verhullen dat de politionele acties tegen nationalisten, zoals Sukarno, eigenlijk onderdeel van een internationale oorlog waren? Een oorlog die Nederland verloren heeft en waar het nooit voor berecht is? Of is het simpelweg semantiek en daarmee geneuzel in de marge?

Het woordje “SUDAH” wordt binnen mijn Indische familie regelmatig gebruikt. Bijna te pas en te onpas. Het betekent “AL”. Zowel mijn oma als overgrootmoeder waren grootgebruikers van dit woordje. Vrij vertaald zeggen ze eigenlijk: “Sssst, stil maar, we hebben het er niet meer over. Laat maar.” Ik vraag wel eens aan mijn familie in Jogja wat ze van de Nederlandse houding ten aanzien van de onafhankelijkheid vinden. “SUDAH”, krijg ik vaak te horen. En daarmee lijkt alles goed.

Schone schijn is een manier om de ander geen gezichtsverlies te laten lijden, las ik eens in een boekje over de Javaanse cultuur. Wat je daadwerkelijk denkt is daarbij van ondergeschikt belang. Het maakt praten over postkoloniaal Indonesië lastig. Maar hoe dan ook, het is niet gezegd dat Indonesiërs hun geschiedenis simpelweg wegwuiven. Denkbeelden zitten vaak verscholen achter een deur waarop met koeieletters “SUDAH” ge­schreven staat. Ik ben nieuwsgierig naar wat er achter die deurtjes zit.

Eric

 

jul 5 2015 Eric Category: Postkoloniaal Indonesië

standardPostTransition
Perhaps the network unstable, please click refresh page.
Jalan Raya Pos